“บ้านก้อแซนด์บ๊อกซ์” กับ กุญแจสู่ความสำเร็จ

บ้านก้อเกิดไฟป่า นับแสนไร่ทุกปี

.

บ้านก้อ ต.ก้อ อ.ลี้ จ.ลำพูน เป็นหมู่บ้านขนาดกลาง มีประชากร 2,800 คน  มีพื้นที่ประมาณ 25,000 ไร่  อยู่กลาง อุทยานแห่งชาติแม่ปิง ในระยะ 5 ปีที่ผ่านมาเกิดไฟป่าซ้ำซากรอบหมู่บ้านนับแสนไร่ทุกปีและมีแนวโน้นเพิ่มขึ้น ซึ่งเป็นสาเหตุของแหล่งกำเนิดฝุ่น PM 2.5

.

เมื่อวันที่ 3 สิงหาคม 2564 ดร.เจน ชาญณรงค์ ประธานชมรมนักเรียนทุนมูลนิธิอานันทมหิดล ได้บรรยายในวงประชุมออนไลน์ผ่านระบบ ZOOM สภาลมหายใจลำพูน โดยเล่าเรื่อง “บ้านก้อแซนด์บ๊อกซ์” ลดการเผาป่าเพื่อช่วยแก้ไขปัญหาฝุ่นควันในพื้นที่ตำบลก้อ อำเภอลี้ จังหวัดลำพูน ซึ่งเป็นหมู่บ้านที่มีภูเขาล้อมรอบ และอยู่ทามกลางไฟป่า 360 องศา

.

.

ดร.เจน เป็นหนึ่งในผู้ที่พยายามช่วยแก้ปัญหา PM 2.5 ในนามของ ชมรมผู้รับพระราชทานทุนมูลนิธิอานันทมหิดล ซึ่งรวบรวมผู้มีความรู้สาขาต่างๆ มาให้ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับปัญหาฝุ่นผ่าน เพจ ฝ่าฝุ่น และใช้ข้อมูลเทคโนโลยีจากดาวเทียม พยากรณ์สถานการณ์ฝุ่น สังเกตการเกิดไฟป่าประกอบกับการดูทิศทางลมและพยายามหาวิธีแก้ปัญหาที่ต้นเหตุ เพื่อหวังจะเป็นแนวทางที่ช่วยบรรเทาปัญหาที่เกิดขึ้น

.

“ปัญหาปากท้อง” คือ สาเหตุการเผา

ดร.เจน ได้นำเสนอปัญหาพื้นฐาน “บ้านก้อ” คือ ปัญหาปากท้องของชาวบ้านในพื้นที่ รวมถึงสภาพพื้นที่ต้องเจอกับความแห้งแล้งตลอดช่วง 6 เดือน ทำให้ชาวบ้านไม่สามารถประกอบอาชีพในหมู่บ้านได้ แม้กระทั่งเพาะปลูกก็ทำไม่ได้  จึงต้องเข้าป่าหาของป่าเพื่อหาเลี้ยงครอบครัว แต่จะด้วยความไม่รู้หรือไม่สนใจ ทำให้เผาป่าเพราะความง่าย โดยเฉพาะการหาเห็ดเพาะที่ทำรายได้ให้แก่ชาวบ้านอย่างมาก

.

“บ้านก้อ” มีชื่อเสียงในด้านการเป็นแหล่งเห็ดเผาะที่มีคุณภาพ แต่ชาวบ้านยังมีความเชื่อที่ไม่ถูกต้องว่าเห็ดเผาะจะสมบูรณ์ได้ต้องเผาป่า แต่แท้จริงการเผาป่ากลับเป็นการทำลายเชื้อราและจุลินทรีย์ในดิน หากเผาต่อเนื่องทุกปีเชื้อราจะถูกทำลายและไม่เหลือเห็ดเผาะในที่สุด ในด้านวิชาการนั้นเราสามารถเพาะเห็ดเผาะได้ และสามารถสร้างน้ำเชื้อเห็ด เพื่อเพิ่มจำนวนเชื้อราที่จะทำให้ป่านั้นสมบูรณ์ โดยไม่จำเป็นต้องเผาป่าเลย

.

เรื่องของ “น้ำ” เป็นอีกสิ่งที่จะต้องมีการแก้ไขอย่างเร่งด่วน นั้นคือต้องเริ่มขุดเจาะน้ำบาดาลเพื่อการเกษตร แต่ก็มีอุปสรรคเรื่องสิทธิในที่ทำกินที่รัฐไม่ได้จัดการ มาเป็นเวลาเกือบ 60 ปี รวมถึงการบุกรุกป่าของชาวบ้าน ซึ่งเดิมทีชาวบ้านไม่ได้อาศัยอยู่ในพื้นที่นี้ ชาวบ้านย้ายขึ้นมาจากพื้นที่ลุ่มในการสร้างเขื่อนภูมิพล

.

.

“บ้านก้อแซนด์บ๊อกซ์” กับ กุญแจสู่ความสำเร็จ

.

ชมรมผู้รับพระราชทานทุนมูลนิธิอานันทมหิดล จึงผุดแนวความคิด “บ้านก้อแซนด์บ๊อกซ์” ที่จะรวบรวมกำลังจากภาคประชาชนและธุรกิจร่วมกับภาคราชการในการแก้ปัญหาไฟป่าด้วยการขจัดความยากจนและนวัตกรรมชุมชนอย่างยั่งยืน และกุญแจสู่ความสำเร็จนั้นขึ้นอยู่กับการสร้างแนวร่วม 3 ฝ่าย ระหว่าง ประชาชนและธุรกิจ ราชการ และชุมชนบ้านก้อ

.

หากทั้ง 3 ฝ่ายนี้ มีเป้าหมายร่วมกันเป็นอันหนึ่งอันเดียวได้ อุปสรรคต่างๆย่อมจะได้รับการแก้ไข และถ้าหากสามารถปลดล็อคพื้นที่ในการทำกินให้ชาวบ้านได้ ความช่วยเหลือจากหลายฝ่าย ทำได้ง่ายมากขึ้น เช่น การบริหารจัดการทรัพกรน้ำ การสร้างฝายชะลอน้ำ อ่างเก็บน้ำ จุดเจาะบ่อบาดาล รวมไปถึงการพัฒนาดินและปุ๋ย มีน้ำมีที่ทำกินแล้ว นำไปสู่การส่งเสริมให้ชาวบ้านปลุกพืชทดแทน เลี้ยงสัตว์ ทำปะมง สร้างอาชีพมีรายได้ และทำให้ชาวบ้านเกิดการเรียนรู้ที่จะอยู่ร่วมกับป่า หวงแหนป่า ถ้าทำสิ่งเหล่านี้ได้ สุดท้ายก็จะปัญญาเกิดความยั่งยืน

.

#เพื่อลมหายใจภาคเหนือ

WEVO NEWS

เรื่องราวที่เกี่ยวข้อง

เห็ดปลอดเผา ก้อโมเดล พลัส+ ภาคีเครือข่ายแม่ปิงตอนใต้ ร่วมกันช่วยแก้ปัญหาฝุ่นควันไฟ อช.แม่ปิง

วันที่ 30 พฤษภาคม 2566 ก้อโมเดล พลัส+ ภาคีเครือข่ายแม่ปิงตอนใต้ ความพยายามดึงความร่วมมือหลายฝ่ายเข้าไปร่วมด้วยช่วยแก้ปัญหาฝุ่นควันไฟ อช.แม่ปิง ทั้งด้านอาชีพเศรษฐกิจปลอดเผา และด้านท่องเที่ยว เปลี่ยนจาก …

อ่านเพิ่มเติม →

สิ่งที่แต่ละจังหวัดต้องเปลี่ยน 2567 ทำแบบเดิมไม่ได้

สิ่งที่แต่ละจังหวัดต้องเปลี่ยน 2567 ทำแบบเดิมไม่ได้ บรรยายโดย บัณรส บัวคลี่ ฝ่ายข้อมูลและผลักดันนโยบาย เครือข่ายสภาลมหายใจภาคเหนือ

อ่านเพิ่มเติม →