ท่านรองที่รัก, ประชาชนมีสิทธิที่จะรู้คุณภาพของอากาศที่หายใจ

สืบเนื่องจากรายงานข่าวที่ระบุว่า รองผู้ว่าราชการจังหวัดลำปาง กล่าวปฏิเสธไม่รับเครื่องตรวจวัดปริมาณฝุ่นละอองขนาดเล็กในอากาศด้วยระบบเซนเซอร์ (Dust Boy) ของ กพร. เมื่อวันที่ 7 มีนาคมที่ผ่านมา จึงทำให้เกิดคำถามเบื้องต้นว่า นี่คือการสร้างข้อจำกัดเรื่องสิทธิที่จะรับรู้ข้อมูลข่าวสารของประชาชนชาวลำปางหรือไม่

.

ก่อนหน้านี้ กพร.ได้วางแผนนำเครื่องตรวจวัดปริมาณฝุ่นละอองขนาดเล็กในอากาศด้วยระบบเซนเซอร์ไปติดตั้งในพื้นที่ 10 อำเภอของ จ.ลำปาง เพื่อดูค่าฝุ่นแบบเรียลไทม์รายชั่วโมงและแจ้งเตือนเฝ้าระวังด้านสุขภาพของประชาชน แต่ก็ยังไม่มีการเปิดใช้งาน รายงานข่าวระบุถึงคำกล่าวของนายสุรพลว่า “ไม่รับเครื่องตรวจค่าฝุ่นของ กพร. เพราะไม่ได้มาตรฐาน ทำให้ประชาชนตื่นตระหนก ขอให้ยึดเครื่องวัดคุณภาพอากาศของกรมควบคุมมลพิษเป็นหลัก” 

.

คำกล่าวของท่านรองฯทำให้เกิดคำถามตามมาว่า แล้วมาตรฐานที่ท่านรองผู้ว่าฯกล่าวอ้างนี้ เป็นมาตรฐานของอะไร

.

รายการบ่ายโมง สถานีฝุ่น ออกอากาศเมื่อวันที่ 8 มีนาคม ได้ติดต่อสัมภาษณ์ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อาทิตย์ ยาวุฒิ แห่งคณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา เพื่อไขข้อสงสัยดังกล่าว

.

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อาทิตย์ ยาวุฒิ
ที่มาภาพ: FB : Artit Yawoott 

Put the right man to the right job

. 

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อาทิตย์ เริ่มต้นอธิบายว่าเครื่องวัดฝุ่นมีหลายประเภทให้เลือกใช้ตามแต่วัตถุประสงค์ สำหรับการนำผลค่าฝุ่นไปบังคับใช้ทางกฎหมาย ไม่ว่าจะเป็นการจะเปิดหรือปิดโรงงานอุตสาหกรรมหรือฟ้องร้องในคดีทางสิ่งแวดล้อมหรือคดีต่างๆ จะต้องเป็นเครื่องวัดฝุ่นที่ได้รับการรับรองจากองค์การพิทักษ์สิ่งแวดล้อมแห่งประเทศสหรัฐอเมริกา (United States Environmental Protection Agency: US EPA) ซึ่งอ้างอิงมาจากประมวลกฎหมายและระเบียบของสหรัฐอเมริกาหรือ Code of Federal Regulation (CFR) เครื่องวัดที่สามารถรายงานผลตรงนี้ได้เป็นเครื่องที่เรียกว่า Reference method หรือเป็นเครื่องแบบ Federal equivalent method

.

“เครื่องวัดค่าฝุ่นมีราคาตั้งแต่หลักร้อยไปจนถึงหลักล้านครับ ขึ้นอยู่กับจุดประสงค์การใช้งาน ถ้าจะเอาผลการตรวจวัดค่าฝุ่นไปใช้ทางกฎหมายก็ต้องใช้เครื่องที่ได้รับการรับรองจาก US EPA ซึ่งเครื่องวัดฝุ่นที่กรมควบคุมมลพิษใช้ผ่านการรับรองจาก US EPA” ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อาทิตย์ กล่าว

.

นักวิชาการผู้นี้ ย้ำว่า การรับรองมาตรฐานเป็นคนละประเด็นกับมาตรฐาน เพราะประสิทธิภาพของเครื่องวัดฝุ่นต้องตรงกับวัตถุประสงค์ในการใช้งาน

.

“ผมขอย้ำว่าเครื่องวัดฝุ่นอย่าง Dust boy เครื่องยักษ์ขาว หรือเครื่องขนาดเล็กต่างๆ เป็นเครื่องที่ใช้เซนเซอร์หลักการทางแสง หลักการคือสามารถวัดและบอกค่าฝุ่นได้อย่างรวดเร็วทันที ซึ่งก็เหมาะกับการใช้งานที่ต้องการรู้ข้อมูลทันทีว่าค่าฝุ่น ณ ขณะนั้นมีปริมาณเท่าไร คุณภาพอากาศขณะนั้นเป็นอย่างไร พูดง่ายๆ ว่า ถ้าอยากรู้ค่าฝุ่นแบบเรียลไทม์ก็สามารถใช้เครื่องวัดฝุ่นของ Dust boy ได้เลยครับ

.

“แต่ในทางกฎหมายมาตรฐานในการรายงานค่าฝุ่นยังเป็นค่าเฉลี่ยราย 24 ชั่วโมงและเป็นค่าเฉลี่ยรายปี กฎหมายยังไม่มีการรายงานค่าฝุ่นรายชั่วโมง ซึ่งถ้าประชาชนอยากดูแลสุขภาพของตัวเอง ถ้าประชาชนไม่อยากรอให้หน่วยงานรัฐมาดูแล เราอยู่ในพื้นที่ที่เสี่ยงและอยากรู้ว่ามีค่าฝุ่นเท่าไหร่ ณ เวลานั้น เราสามารถดูผลจากเครื่องเหล่านี้ได้เลยครับ” ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อาทิตย์ กล่าว

.

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อาทิตย์ ย้ำอีกว่า ลักษณะการทำงานของเครื่องวัดฝุ่นขนาดใหญ่คือความต่อเนื่อง 24 ชั่วโมง ซึ่งเครื่องเหล่านี้จะมีรอบในการบำรุงรักษา แต่ “หากอยากรู้ว่าอากาศที่เราหายใจมีปริมาณฝุ่นมากน้อยแค่ไหน เราสามารถเปิดเครื่องมาวัด พอรู้ก็ปิด หลักการมีแค่นี้ครับ”

.

การกระจายเทคโนโลยีกับสิทธิที่จะรู้ของประชาชน

.

หลายปีที่ผ่านมา สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) ร่วมกับสถาบันมาตรวิทยาแห่งชาติ (มว.) กรมควบคุมมลพิษ (คพ.) และสำนักงานขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศยุทธศาสตร์ชาติและการสร้างความสามัคคีปรองดอง (ป.ย.ป.) พยายามสร้างมาตรฐานเครื่องตรวจวัดฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน (PM2.5) แบบ Low Cost Sensor จากงานวิจัย เพื่อให้ค่าฝุ่น PM2.5 รายงานผลมีค่ามาตรฐานน่าเชื่อถือและเป็นที่ยอมรับร่วมกัน สามารถตอบสนองความต้องการของประชาชนในการรับทราบสถานการณ์ฝุ่น PM2.5 ในพื้นที่ โดยเฉพาะพื้นที่ ซึ่งมีประชากรกลุ่มเสี่ยงอยู่หนาแน่น

.

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อาทิตย์ ก็เป็นหนึ่งในนักวิจัยที่ทำการศึกษาเปรียบเทียบการทำงานของเครื่องวัดฝุ่นประเภทต่างๆ ซึ่งเขายืนยันถึงประสิทธิภาพของ Low-Cost Sensor และเป็นแนวโน้มที่ควรถูกนำไปใช้เพื่อเป็นข้อมูลในการแจ้งเตือนด้านสุขภาพของประชาชน

.

“ทางกลุ่มของเราได้ทำการศึกษาเปรียบเทียบเครื่อง Dust boy กับเครื่องที่เป็น equivalent method แม้กระทั่งเครื่องแบบ reference method เราก็ทำการศึกษาเปรียบเทียบนะครับ เราต้องเข้าใจนะครับว่าเครื่องขนาดเล็กเหมาะกับการวัดค่าฝุ่นในช่วงเวลาที่เราอยากรู้ วัดเสร็จก็ปิด แต่เครื่องที่เป็น Low Cost Sensor ที่จะใช้งานต่อเนื่องเป็นปี จะต้องมีระบบเพิ่มเติมเพื่อให้สามารถใช้งานได้ยาวนานต่อเนื่อง ซึ่งอาจจะเป็นระบบคัดไซส์ฝุ่น เพื่อป้องกันการเข้าไปสะสมของฝุ่นที่ตัวเซนเซอร์

.

“จากผลการศึกษาเปรียบเทียบในหลายปีที่พวกเราทำมา แสดงให้เห็นว่า เครื่องที่เป็น Low Cost Sensor สามารถใช้เทียบเคียงได้กับเครื่องที่เป็น equivalent method บางคนบอกว่าความชื้นมีผลต่อเครื่องวัดฝุ่น Low Cost Sensor เราแสดงให้เห็นแล้วว่า ไม่เกี่ยวครับ ความชื้นไม่มีผลต่อเซนเซอร์เหล่านี้ เเพราะมีความต่างกันระหว่างอนุภาคละอองลอยที่เป็นของเหลวที่ลอยในอากาศกับความชื้น มันคนละเรื่องกัน จากผลการเปรียบเทียบมา ผมยืนยันได้เลยว่า ความชื้นไม่มีผลต่อเซนเซอร์ในเครื่องวัดฝุ่นเหล่านี้ครับ แต่อนุภาคละอองลอยที่เป็นของเหลวมีผลครับ” ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อาทิตย์ กล่าว

.

การศึกษาเครื่องวัดฝุ่นขนาดเล็กที่สามารถรายงานผลแบบเรียลไทม์ไม่ได้มีวัตถุประสค์เพื่อที่จะเอาไปทดแทนเครื่องวัดฝุ่นขนาดใหญ่ แต่จุดประสงค์ของเครื่องวัดฝุ่นขนาดเล็กคือการเฝ้าระวังและเตือนภัยให้ประชาชน

.

“ผมยกตัวอย่างในช่วงที่ฝุ่นเยอะ อย่างในช่วงเช้า ถ้าเรามองดอยสุเทพด้วยตาเปล่า เราจะมองไม่เห็นดอยสุเทพในช่วงเช้าครับ แต่พอช่วงสายๆ อากาศยกตัว มันก็ทำให้ปริมาณฝุ่นลดน้อยลง ซึ่งเครื่องวัดฝุ่นที่รายงานผลราย 24 ชั่วโมงจะไม่ทันต่อการเปลี่ยนแปลงของค่าฝุ่นแบบนี้ แต่เครื่องวัดฝุ่นขนาดเล็กสามารถบอกข้อมูล ณ ตอนนั้นได้เลยว่า ชั่วโมงนี้ฝุ่นเยอะนะ อย่าออกไปวิ่งนะ อย่าออกไปทำกิจกรรมกล่างแจ้ง แต่ถ้าเป็นจังหวะที่ลมถ่ายเทได้ดี เครื่องเล็กสามาถแจ้งข้อมูลได้ตรงความเป็นจริงและรวดเร็ว ประชาชนสามารถใช้ชีวิตได้อย่างมีข้อมูลที่ถูกต้อง” ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อาทิตย์ ยืนยัน

WEVO NEWS

เรื่องราวที่เกี่ยวข้อง

เห็ดปลอดเผา ก้อโมเดล พลัส+ ภาคีเครือข่ายแม่ปิงตอนใต้ ร่วมกันช่วยแก้ปัญหาฝุ่นควันไฟ อช.แม่ปิง

วันที่ 30 พฤษภาคม 2566 ก้อโมเดล พลัส+ ภาคีเครือข่ายแม่ปิงตอนใต้ ความพยายามดึงความร่วมมือหลายฝ่ายเข้าไปร่วมด้วยช่วยแก้ปัญหาฝุ่นควันไฟ อช.แม่ปิง ทั้งด้านอาชีพเศรษฐกิจปลอดเผา และด้านท่องเที่ยว เปลี่ยนจาก …

อ่านเพิ่มเติม →

สิ่งที่แต่ละจังหวัดต้องเปลี่ยน 2567 ทำแบบเดิมไม่ได้

สิ่งที่แต่ละจังหวัดต้องเปลี่ยน 2567 ทำแบบเดิมไม่ได้ บรรยายโดย บัณรส บัวคลี่ ฝ่ายข้อมูลและผลักดันนโยบาย เครือข่ายสภาลมหายใจภาคเหนือ

อ่านเพิ่มเติม →